Auteur: Botte

  • De brief van Schiphol aan omwonenden is een onberispelijk meesterwerk van moderne public stakeholders communication

    Ik blijk een van de uitverkorenen te zijn, die van het grote Schiphol (in de top tien van grootste luchthavens ter wereld) een brief mocht ontvangen. Van Birgit! In de vijftien jaar dat ik in Amsterdam woon, is dat nog nooit gebeurd. Mijn inschatting is dat meer mensen ‘m hebben gekregen, misschien wel een miljoen, dus het is een belangrijke brief. Zeker als je iets weet van de discussie over de groeiwensen van het bedrijf, de overlast die omwonenden (meestal niet-Amsterdam) er van hebben, en dat het bedrijf voor een belangrijk deel in handen is van de staat en de Gemeente Amsterdam.

    Een analyse.

    Stop. Bij het eerste woord al. ‘Jaarlijks’ heeft iets geruststellends; een verjaardag, Hemelvaartsdag en Valentijn zijn jaarlijks; niks aan de hand. Niet ongerust worden dat er ineens na vijftien jaar een brief van Schiphol in je bus zit. Een goed moment om deze brief dus terzijde te leggen. Het water is er per slot van rekening ook wel jaarlijks een keer af. Hoe erg kan het zijn.

    Nog meer geruststelling. Dat onderhoud essentieel is om de veiligheid en onverwachte storingen te voorkomen geldt ook voor een pannenset. En als we dat al niet begrijpen, dan hadden we toch op z’n minst de moeite kunnen doen om in de media te lezen over taxibanen van Schiphol; wie heeft er niet een google news alert op!

    Birgit laat er geen gras over groeien; het begint overmorgen al. Ik heb persoonlijk geen flauw idee welke baan de Zwanenburgbaan is, maar aangezien ik deze brief krijg, is het waarschijnlijk mijn lievelingsbaan, qua minste hoeveelheid overlast als-ie gewoon in gebruik is. Anders zou ik deze brief niet krijgen. Toch eens op een kaartje opzoeken welke baan het is.

    Verder goed om te lezen dat de baanverlichting van Schiphol LED wordt. Goed dat die lampjes straks nog maar 0,0003% van de uitstoot veroorzaken die een 747 heeft als-ie even hoest.

    Het kan leiden tot meer of juist minder geluidsoverlast! Wie zal het zeggen? De wedkantoren zijn geopend.

    Ik ben verliefd op het woordje ‘juist’ in die zin – briljant. Birgit had het weg kunnen laten, en dan had de zin exact hetzelfde betekend. Maar door het woordje ‘juist’ wordt de waarschijnlijkheid van de ‘minder’-optie groter. Juridisch niet natuurlijk, maar gevoelsmatig wel. Communicatieparel!

    Hoe zou Schiphol nu ook kunnen weten of deze werkzaamheden tot meer of minder overlast voor omwonenden leidt – vliegtuigen, decibellen, geluidscontouren, het is allemaal ingewikkeld jargon waar je het publiek natuurlijk niet mee moet lastig vallen.

    Oh.

    GeLuIdSpReFeReNtIeEl BaAnGeBrUiKsYsTeEm!

    Ongelooflijk – Birgit geeft ons een uniek inkijkje in de inner workings van de kern van Schiphols bedrijfsysteem. Het is net zo interessant als hoe ik mijn auto parkeer, volgens mijn eigen afstandspreferentieel parkeervakgebruiksysteem.

    Ze doen echt hun best om zo min mogelijk hinder op te leveren.

    Maar er moeten natuurlijk wel gewoon vliegtuigen landen.

    Mocht uit de voorgaande alinea’s op een of andere manier toch de vraag zijn gerezen of wij als omwonenden overlast zouden kunnen ervaren vanwege de verbouwing, en mochten we ondanks alles door hebben gelezen, dan is deze alinea de schop waarmee je helemaal tegen de grond wordt gewerkt. Schiphol schetst hier een black box, niet bedoeld voor het publiek om te doorgronden, waardoor het volgende gesprek tussen twee buurvrouwen over de heg kan plaatsvinden:

    “Hey buurvrouw, wat maken de vliegtuigen een lawaai vanochtend he?”

    “Haai, ja dat komt doordat Schiphol de start- en landingsbanen volgens een geluidspreferentieel baangebruiksysteem inzet, waarbij ze de voorkeur geven aan banen die de minste hinder opleveren en vliegbewegingen over dichtbevolkte gebieden zoveel mogelijk vermijden, wat ze doen volgens een vaste voorkeursvolgorde, ook wel de preferentievolgorde genaamd.”

    “…”

    Het tweede zinnetje, ‘zo’n 200 vliegbewegingen per dag zich verplaatsen’. Het argeloze ‘zo’n’; hoeveel is 200 nou eigenlijk echt; en ‘zich verplaatsen’ alsof ze een eigen wil hebben. Schitterend. IJs en weder dienende.

    Zo niet vergeten even te googlen waar welke baan ook weer ligt.

    “Zeer uitzonderlijk”. Het is bijna niet voor te stellen dat het gebeurt, maar toch heeft Schiphol maar even met de gemeente Aalsmeer en bewonersverenigingen om tafel gezeten om hierover keiharde afspraken te maken.

    Ook hier weer de vaagheid: ‘verwachten’ dat het 1 of 2 nachten zal zijn, dus een marge van 100%. Wie zal het zeggen.

    Het magistrale planningssysteem van de werkzaamheden heeft voorzien in iets dat vergelijkbaar is met lampen in je badkamer plaatsen op het moment dat je de badkamer verbouwt. Birgit zet het er maar even bij, zodat we niet denken dat ze hier niet aan hebben gedacht, voor ons. Ze doen het voor ons, dat realiseren we ons des te meer als onze zomervliegvakantie op het spel wordt gezet!

    Birgit heeft wensen ‘meegenomen’ bij het opstellen van de plannen. Mooi. Er blijken wensen te zijn geweest, geen eisen. En ze zijn meegenomen, niet ingewilligd. Feitelijk kan alles wat gezegd is aan de kant zijn geschoven, maar dat gevoel krijg je niet.

    Mochten we toch nog twijfels hebben, Birgit heeft het aan papa (de grootaandeelhouder) gevraagd en die vond het goed, hoor!

    Ja, ik rond het af. Birgit heeft er keurig bij gezet waar haar kerkhof voor klachten precies ligt, en het logo van BAS kreeg zelfs ruimte in de brief. BAS door het dolle heen natuurlijk. Had ook een kaartje met waar welke baan precies ligt kunnen staan, maar hey.

    Ohja, dat banenstelsel van Schiphol. En nog meer baanpreferentievolgorde! Kijk, we weten niet hoe het af gaat lopen met deze werkzaamheden, want deze brief zegt letterlijk niks over wat we kunnen verwachten. Maar omdat dit de eerste brief ever is van Schiphol hierover, zou het mij niets verbazen als dit het scenario is – maar het is pure speculatie:

    Waarschijnlijk valt het wel mee, al zullen er een aantal mensen best wel overlast ervaren. Aan het eind van deze werkzaamheden, dus zo’n beetje begin mei, krijgen we nog een brief. Veel mensen zullen zich dan deze eerste brief herinneren, en dan denken: ohja, hey, niks van gemerkt, dat doen ze toch goed bij Schiphol.

    En daarna kan ergens volgend jaar ongehinderd groot onderhoud beginnen, waartegen dan niemand in verweer zal komen, want het viel de vorige keer immers zo mee. Ik bedoel: dit gaat over alleen de Zwanenburgbaan – wherever that might be – en ze hebben er nog vijf. Ja, ik weet het niet, maar als omwonende van Schiphol word je natuurlijk wel eens een beetje sceptisch.

    Mij rest niets meer dan Birgit te bedanken voor deze parel van een brief, waar waarschijnlijk nog wel een paar communicatiestudenten op kunnen afstuderen. Ik wens iedereen veel Zwanenburgbaanpreferentieplezier toe!

  • Klootzakken van de kerk

    Ik was voor mijn werk bij de opening van de tentoonstelling ‘Alle Rembrandts’, in het Rijksmuseum. Ze exposeren zo’n driehonderd tekeningen van Rembrandt, en alle 22 schilderijen die daar in beheer zijn. 

    Er hangt een piepklein etsje tussen; je ziet een getekend graanveld waarin een stelletje ligt te krikken. Een meisje met een melkkan – melkmeisjes waren van lichte zeden, zo preekt het bijschrift – en een man in een pij. Ja, een Katholieke monnik. 

    Kennelijk was dit zo’n vierhonderd jaar geleden gewoon bekend, en wel zo bekend dat Rembrandt van Rijn het probleemloos even tekende. En niet weggooide.

    Deze week verschijnt in Nederland een boek van Frédéric Martel, die zich vier jaar onderdompelde in de wereld van het Vaticaan. Zijn conclusie is dat zo’n 80 procent van de kardinalen, bisschoppen en andere kerkbestuurders homo is. Zo’n boek dat ik eigenlijk wel wil lezen. Het beslaat ruim zeshonderd pagina’s. Ik weet niet of ik zoveel tijd wil besteden aan die klootzakken van de kerk.

    – Maar Botte, wat een taal!

    Ja. Schrijver Martel is socioloog en schetst, volgens de nieuwsberichten, een sluitend systeem van wereldwijde homohaat, in alle vormen. Een vicieuze cirkel van de hel. De ‘geestelijken’ zijn homo, maar mogen dat van de kerk niet zijn. Ze hebben een dubbelleven en gaan zich daarin te buiten aan escorts, drugs en jonge jongens. Om dat voor anderen, maar ook voor zichzelf, te verhullen, strijden ze des te harder tegen homoseksualiteit. 

    Zoveel schade. Zoveel ellende. En waarom.

    Het gaat nog verder. Ze spreken zich ook stellig uit tegen het condoomgebruik, een uitstekend middel in de strijd tegen de HIV-epidemie; één van hen bestond het zelfs om de dwaze uitspraak te doen dat HIV door een condoom heen kan komen. Gebruik het daarom niet… Hoeveel doden deze klootzak op zijn geweten heeft, weet alleen ‘de baas van de paus’, zoals Bert Wagendorp vanochtend treffend schreef in zijn column in de Volkskrant.

    De schaal van de cognitieve dissonantie is bijna niet te bevatten, als je de geschatte percentages van homo’s in de Katholieke kerk ziet, en weet hoe groot dat instituut is. De verwerping van homoseksualiteit door die kerk richt onnoemlijk grote schade aan over de hele wereld. Elke homoman, en zelfs elke heteroman, en iedereen die zich elders in het gender- en geaardheidsspectrum bevindt, kerkelijk of niet, wordt hierdoor geraakt. 

    Ik probeer me wel eens voor te stellen hoe men over vierhonderd jaar hier op terug kijkt.

  • Het gif van de Nashville-verklaring

    Vertaalde column, zoals uitgesproken op Omrop Fryslân Radio op donderdag 10 januari

    Orlando Bottenbley en Kees Postma zijn twee voorgangers uit Fryslân, die hun handtekening hebben gezet onder de Nashville-verklaring. Ze zijn in het gezelschap van zo’n tweehonderd Nederlandse collega’s, en ook van Kees van der Staaij, fractievoorzitter van de SGP in de Tweede kamer. Zijn SGP-collega uit de Eerste Kamer, Diederik van Dijk, heeft ook zijn handtekening gezet.

    Het is onzeker of de SGP in Fryslân meedoet aan de statenverkiezingen op 20 maart. Maar van mij mogen ze het laten. Want de statenleden kiezen de leden van de Eerste Kamer, en dat is dus onder andere die SGP’er Diederik van Dijk.

    ‘Maar Botte,’ zo kun je nu denken, ‘die Nashville-verklaring is toch maar een bespottelijke prutstekst; heb het er maar niet over.’ Zeker, je hebt een heel goed punt, en ik heb mijn mond er ook over gehouden, de hele vorige week. Want toen was dit verhaal namelijk al bekend. Maar toen zei de Nederlandse initiatiefnemer, Piet de Vries, verbonden aan de Vrije Universiteit, in het Algemeen Dagblad:

    ‘Toen de nazi-ideologie zich opdrong, zwegen de kerken. Nu dringt de genderideologie zich op en zwijgen de kerken weer te vaak’.

    En dan verandert mijn bloed in karnemelk.

    Kijk, het is echt een gedrocht van een tekst, die waardeloos is vertaald. Met wat retorische trucjes, zoals de repetitie van de woorden ‘WIJ BEVESTIGEN’ en ‘WIJ ONTKENNEN’, zodat het nog wat lijkt. Scherp is de tekst wel in juridische zin. Want er staat eigenlijk niks in dat direct in strijd is met de wet. Het is vooral met veel omhaal van woorden dat iets zonde is, of dat de heere in andere bedoeling heeft en dat iets onrein is.

    Er wordt bijvoorbeeld gesteld dat homo of transgender zijn een keuze is. Dat soort achterlijke gedachten slaat gezinnen uit elkaar en zorgt voor voor veel leed en psychische schade. De geest van dit document is giftig. Giftiger dan de appel die Eva uit de Hof van Eden haalde. En nee, het is geen nieuws, maar altijd als zoiets ergens weer staat, dan doet het mij pijn.

    Ik ben homo. Ik ben academicus, en ik heb het geloof van mij afgeworpen. Maar dat betekent niet dat de woorden mij niet meer raken. Omdat ik wel een jongen ben geweest in een gereformeerde Friese kerk. En ik moet denken aan de jongens en meiden, en aan hen die daar geen keuze in maken, van nu, die niet precies weten wat ze aanmoeten met hun gevoelens. Gevoelens die niet stroken met wat deze mannen menen te weten. En die dan het duivelse gif van de Nashville-verklaring onder ogen krijgen.

    Zonde, onrein, niet volgens de bedoelingen van het opperwezen, en alle veroordelingen van de medemensen – hoe ga je dan denken over jezelf, als jonge vent of meid en wat daar tussen zit. En oh nee, ze zijn niet zielig. Ze hoeven niet te worden gered. Ze zijn sterk als iedereen. Zolang de mannenbroeders ze niet psychisch mishandelen.

    Waar bemoeien mannen als Bottenbley en Postma, en Van der Staaij, en, straks mogelijk mede in Friese opdracht, Van Dijk zich in vredesnaam mee? Heb uw naasten lief, oh ja, ik ben echt niet vergeten wat Jezus heeft gezegd! Niet: ‘heb gelijkgestemden lief, desnoods ten koste van anderen, in een poging om in de hemel te komen’. En daarmee een vijandige wereld scheppend voor iedereen die wel vragen durft te stellen; een wereld waarin het eeuwig een kwestie is of de naaste je liefheeft of je ‘ONTKENT’. Of erger.

    Wie denken de Nashville-mannen, oh ja, weer eens allemaal mannen, in vredesnaam we niet helemaal dat ze zijn, om zich te bemoeien met gevoelens van liefde in een document dat bol staat van de zuivere haat. Haat voor homo’s, transgenders, en voor mensen die niet in het vakje man of vrouw passen. Het is geen rocket science dat sommigen gewoon niet man of vrouw zijn, dat sommigen niet hetero zijn; het is biologie, natuur, je weet wel, dat wat jullie god zogenaamd gemaakt heeft. Dat deze mannen dit niet met hun domme kop kunnen verwerken, en leven met Middeleeuwse dogma’s, zegt vooral heel veel over hen. Bottenbley, Postma en die hele SGP, verdienen geen enkele steun van weldenkende mensen.

    We hoeven geen giftige, oordelende, gezamenlijke verklaring over de zogenaamde bijbelse seksualiteit. We hoeven alleen maar nieuwsgierigheid en liefde. Dát, moeten ‘WIJ BEVESTIGEN’.

  • Nieuwe korte documentaire in RadioDoc over XTC

    Hier vind je uitgebreide achtergrondinformatie, een toelichting op wat er in de documentaire wordt gezegd en bronverwijzingen: XTC – de ongemakkelijke achterkant van het feestpilletje

    De Politieacademie schreef een rapport waarin stond dat de wereldwijde omzet van in Nederland geproduceerde synthetische drugs in 2017 minstens 18,9 miljard euro is geweest. Minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid reageerde op dat rapport met twee dingen. Ten eerste trok hij 100 miljoen euro uit voor opsporing en bestrijding, en ten tweede deed hij een moreel appèl op de gebruikers van XTC.

  • Eeuw van de Amateur meets EditieNL!

    EditieNL kwam bij ons langs, en we werden geïnterviewd door Eise en zijn cameraman Emiel. Alles in het kader van de Dutch Podcast Awards, waarvan de uitreiking deze avond is (maandag 3 september). Je ziet het item dus in de aflevering van deze dag, maar je hoort ook ons gesprek met Eise in deze podcast.

    En! Spreek je vraag in voor de aflevering 63 waarin Aaf Brandt Corstius te gast is! Bel de Eeuw-o-Foon op 06 1990 68 71. Gaan wij verder met duimen voor vanavond…

  • Hannah Gadsby – Nanette

    Gisteravond keek ik de registratie van de show ‘Nanette‘ van de Australische Hannah Gadsby op Netflix. Een absolute aanrader. Maar verwacht niet teveel comedy.

    Gadsby vertelt haar persoonlijke verhaal; haar heel persoonlijke verhaal. Ik vond het een van de meest rake uitwerkingen van waar de laatste jaren (ook door mij) veel over wordt geschreven, zoals bijvoorbeeld in het inmiddels iconische artikel ‘The Epidemic of Gay Loneliness‘ (Huffington Post).

    Het vergif van de verborgen homofobie, en de unhealthy coping mechanisms. Bij deze post vier screenshots, die wat mij betreft de centrale boodschap samenvatten. Ze vertelt veel meer, en het is iets waarvan ik zou willen dat het op middelbare scholen zou worden vertoond. Ook omdat de verpakking – comedy – zich op een onverwachte (omgekeerde) manier uitstekend leent voor deze complexe boodschap.

    Beeld: Hannah Gadsby in haar show ‘Nanette’, registratie op Netflix

  • Koeien moeten weg – vertaalde column voor Omrop Fryslân

    ‘Koeien moeten weg’ – zo opende De Volkskrant op 3 april. De Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur heeft een advies uitgebracht aan minister Carola Schouten van Landbouw, en daar staat in dat de Nederlandse veestapel de komende jaren fors moet krimpen om de klimaatdoelen van ‘Parijs’ te halen. In De Volkskrant stond er een grappig grafiekje bij, met de totale uitstoot van CO2 in Nederland. Zo is te zien dat het aandeel van de landbouw daarin maar een procent of tien is. Tien procent voor ons eten dus.

    Om de doelstellingen van ‘Parijs’ te halen moeten we in totaal terug naar in procent of vijf, dus ja, dan is ook die tien teveel. Maar ik vind het grappig omdat er gesteld wordt dat vooral koeien, geiten en schapen, als herkauwers, het klimaat belasten. Want op dezelfde dag haalde ik twee vrienden op van Schiphol, die op vakantie waren geweest naar Mexico. De uitstoot van de vliegreis van die twee: zo’n 3 ton CO2.

    Over 32 jaar mag Nederland nog 10 megaton CO2 uitstoten, dus dat betekent dat er in dat jaar negen keer een 747 naar Mexico kan vliegen, en dat is alles wat we in dat jaar kunnen doen in Nederland. Alles.

    Maar nee: koeien moeten weg om klimaatdoelen te halen. Minister Schouten noemde het ‘best ingrijpende adviezen ten aanzien van de toekomst van de veehouderij’. No shit, Sherlock.

    Dit is de minister die in het najaar van 2017 zei dat er op grote schaal gefraudeerd werd met de registratie van kalfjes. Bijna de helft van de melkveehouders werd er van verdacht, ongekend, en een grote schande, werd er gezegd. En daar ging weer een stuk van het imago dat boeren hebben.

    Ik heb het nog eens opgezocht, en op dit moment zijn nog maar 190 bedrijven verdacht in die zaak. Een handjevol, op de zo’n 17 duizend melkveehouderijen in Nederland in totaal.

    Het is ook de minister die die week bij ‘de koeiendans’ was – bij een boer in Heiloo werden de koeien het weiland in gelaten, voor het eerst dit jaar. In het Journaal kon je zien hoe de koeien sprongen maakten. Natuurlijk was dat voor de minister reden om te zeggen dat het fijn is om te zien dat de koeien zo blij zijn. Dansen, fijn, blij; het toewijzen van menselijke eigenschappen aan niet-menselijke wezens is antropomorfisme. Typisch iets uit mythen, sprookjes en tekenfilms. Begrijpelijk en schattig, maar het doet geen recht aan de dieren, laat staan dat het getuigt van gezond verstand.

    Is dit goed voor het imago van de boer? Misschien. Als het niet zo’n poppenkast was.

    De ‘koeiendans’ stond eigenlijk gepland voor 20 maart. Maar toen hadden we de schaatsen nog maar amper weer in het vet. Dus werd het paasmaandag. Honderden mensen kwamen er op af, waarvan de meesten met paraplu. Want het was nat. En koud. Die mensen zagen hoe de koeien een weiland in werden gejaagd, opgeruid door die menigte, dat in no time werd omgeploegd tot een grote modderbende, waar de koeien ook alleen maar springend in vooruit konden komen. Weg was het gras, dat misschien een paar millimeter was gegroeid in de laatste week. Welkom, minister, bij het Weideseizoenfestival 2018.

    “Voor de dieren is het fijn, maar het hoort ook wel bij het landschap.”

    Het is tegenwoordig normaal dat nieuwe auto’s vermogens hebben van gerust 200 pk. We vliegen met z’n allen de wereld naar de kloten. Wanneer wordt gezegd dat we niet langer op gas kunnen stoken, dan staan de kranten vol met berichten van sippe mensen die net een nieuwe gaskachel hebben aangeschaft. Met vermogen genoeg om een regendouche op gang te houden. En boeren hebben het allemaal gedaan. Met fosfaat, met CO2, met het op stal houden van de dieren. Waar is ons boerenverstand?

    We leven in een sprookjeswereld, waarin we twee keer per jaar met het vliegtuig op vakantie gaan, regendouches installeren en gas en benzine verbruiken alsof het niet op kan. Maar de koeien moeten weg, niet omdat we het snappen, maar omdat dit ons niet raakt.

    Ik denk dat het belangrijk is dat we de doelstellingen van ‘Parijs’ halen. En natuurlijk kan de landbouw haar CO2-uitstoot verbeteren. Maar wat voor keuze maken we? Waarom gaat het nooit over het feit dat onze landbouw eten produceert?

    Wat bij Het Nederlandse Landschap hoort, is gezond verstand. Dat is pas fijn.

    – geschreven op 4 april voor Omrop Fryslân Radio

  • Documentaire ‘Nathan’ zondag 4 maart op NPO Radio 1

    Lieve vrienden,

    Ongeveer anderhalf jaar geleden ontmoette ik bij een concert van Konrad Koselleck, die altijd bijzondere mensen om zich heen weet te verzamelen, een opmerkelijke jongeman. We praatten over muziek, fotografie, kunst en het leven. Hij maakte op mij de indruk van iemand die al behoorlijk wat heeft meegemaakt, voor zijn leeftijd.

    In de maanden die volgden ontdekte ik stukje bij beetje wat dat was. Hij schreef er over op zijn facebooktijdlijn, vulde zijn Tumbler met opmerkelijke foto’s, en deelde zijn gedachtes en veranderingen op Instagram. Het bleek een kwetsbare maar bijzonder sterke jongeman, met een opmerkelijk zelfinzicht.

    ‘Had ik zulk inzicht maar op zijn leeftijd gehad’, was een gedachte die zich meerdere malen bij mij opdrong. Al was zijn jeugd verder alles behalve benijdenswaardig. Zijn verhaal valt niet samen te vatten in een blogpost. Zelfs in een documentaire van 38 minuten valt het nog niet mee, maar ik heb het geprobeerd.

    Als nuchter persoon gebeurt het me niet vaak dat ik vol schiet tijdens het monteren van een verhaal. Hier wel. Nu ik de leeftijd heb waarop rondom mij veel kinderen opgroeien, is het hartverscheurend om te ontdekken hoe dat soms vreselijk mis kan gaan.

    Nathan’ is een documentaire geworden over hoe het vinden van jezelf een kwestie van leven of dood kan zijn.

    Aanstaande zondag is-ie om 21u op NPO Radio 1, in RadioDoc. Met fantastische muziek van Bart Westerlaken.

    Van harte uitgenodigd om te luisteren, wat ook kan via de podcast van RadioDoc natuurlijk.

  • Dit weekend staat er een mooi artikel over podcasting in dagblad Trouw

    Daarin worden de collega’s Katinka Baehr, Lotte van Gaalen en ondergetekende geïnterviewd, in een heel fijn artikel van Babette Rijkhoff.

    Hier te lezen op de site van Trouw, en hier in Blendle (39ct) te lezen.

    Met prachtige foto’s van Shody Careman. Het leverde al meteen heel leuke reacties op, en de publicatie viel ook nog eens samen met de verschijning van de vijftigste aflevering van de Eeuw van de Amateur. Ook te vinden in jouw podcastapp en op Spotify!

    © SHODY CAREMAN
    Botte Jellema: ‘Op één podcastaflevering krijg ik meer reacties dan op twaalf jaar radio maken’ © SHODY CAREMAN

  • Zwarte Piet is Racisme. Omdat de Zwarte Piet-figuur moet worden geladen.

    In de afgelopen twee weken heb ik een paar keer gezegd: Zwarte Piet is racisme. Ik zei het onder andere op Omrop Fryslân Radio en op Twitter, en ik kreeg er een aantal – laten we zeggen – onaardige reacties op. Ik zei en zeg dat, omdat een duidelijke reden die ik hier wil uitleggen.

    – Iets racisme noemen is toch geen manier om een discussie te beginnen?

    De belangrijkste reden voor mij om Zwarte Piet racisme te noemen is omdat het kennelijk nodig is om de figuur Zwarte Piet negatief te ‘laden’. Anders verandert er niets. Er is een filmpje op YouTube van Gerda Havertong, die dertig jaar geleden in Sesamstraat uitlegt dat het zwarte van de figuur Piet niet okay is. Zij probeerde het op de aardig manier, zoals zo velen in de afgelopen decennia. Maar er veranderde niks.

    Het klinkt escalerend om te beginnen over racisme, maar er is domweg geen andere manier meer om een discussie over Zwarte Piet te voeren. Het lukt de actievoerders om de figuur Zwarte Piet nu zo beladen te maken, dat heel Nederland er niet meer aan ontkomt om het er over te hebben. Dat lijkt me een goede zaak.

    – Vind je Zwarte Piet dan echt racisme?

    Ik begrijp wat mensen zeggen over waar het zwart in het verhaal van Zwarte Piet vandaan zou komen, namelijk door roet in de schoorsteen. Mogelijk is dat het verhaal, maar denk hier eens over deze Godwin na.

    De swastika is een oud Boeddhistisch teken dat terug te vinden is in vele Indische en Nepalese tempels. Om die reden zou je het vandaag de dag ook rustig kunnen inzetten als versiering in een Oosters restaurant. Ware het niet dat een ander woord voor swastika ‘hakenkruis’ is, dat we sinds de Tweede Wereldoorlog eigenlijk alleen herkennen als symbool van de nazi’s. Daar kan de swastika niets aan doen, maar het is ongepast voor versiering in onze tijd.

    Zo kan je ook niet ontkennen dat het zwart maken van witte mensen beladen is geraakt door wat we kennen als blackface; een racistisch fenomeen dat met de opkomst van de Civil Rights Movement grotendeels uitstierf. En of Zwarte Piet daar nou uit voortkomt of niet, het lijkt er in ieder geval teveel op om het nog los daarvan te kunnen zien.

    Het is ook niet voor niets dat er ieder jaar rond de sinterklaastijd wel ergens op een groot internationaal platform aandacht is voor deze dubieuze Nederlandse ‘traditie’. Zie bijvoorbeeld een YouTube-filmpje van Vox, met meer dan 1,1 miljoen views.

    Zelf vind ik dat de Piet-figuur overduidelijk voortkomt uit de koloniale tijd en de tijd van de slavenhandel. Maar zelfs als je dat niet vindt: het zwarte van Piet is ongepast in onze tijd.

    – Wie noem je nou precies racist?

    De figuur Zwarte Piet. Ik zou niet durven om andere mensen, of ze Zwarte Piet spelen of er slechts voorstander van zijn, méér racist te noemen dan ik zelf ben. Ieder mens, van elke kleur of gezindte, heeft racisme in zich. Ik ook. Het is de menselijke natuur.

    Maar er is meer menselijk natuur in mij waar ik actief tegen strijd, omdat het niet kan, niet mag, fout of onaardig is om er naar te handelen. Daar heb ik op langere termijn voordeel van, dus zo’n strijd is goed. Daarom strijd ik tegen de racist in mij, en ik wil iedereen aanmoedigen zo weinig mogelijk racistisch te zijn. En dus te stoppen met het zwarte van Piet.

    – Maar het is traditie!

    Of iets traditie is, is natuurlijk geen argument om geen dingen te veranderen. De teneur van de anti-pieten-actie is niet dat Pieten of zelfs heel Sinterklaas moet worden afgeschaft. Ze/ we willen dat het wordt aangepast. Dat kan met eenvoudige middelen. Zoals de Piet-figuur van nu ook niet meer de Piet-figuur van mijn jeugd is, met roe en een zak waarin je meegenomen zou kunnen worden naar Spanje.

    En als je van mening bent dat het voor kinderen uitmaakt, dan heb je echt geen verstand van kinderen.

    – Maar het is een kinderfeest!

    Het een kinderfeest noemen is net zo min een argument om het niet te veranderen. Natuurlijk wil niemand dat er zich heftige scènes voor de ogen van kinderen afspelen, maar dat valt over het algemeen erg mee. Bovendien, zo vertellen mensen die op 5 december in Rotterdam op de Erasmusbrug waren in de podcast ‘Dipsaus‘, stonden voorstanders van Zwarte Piet te schelden en te tieren tegen de demonstranten voor de ogen van hun eigen kinderen. Dat lijkt me ook niet een goed idee.

    Kinderen worden te pas en te onpas ingezet bij demonstraties, en worden ook meegenomen naar sportwedstrijden waar vreemde dingen gebeuren en worden gezegd. Op dit moment is er elk jaar een nationale demonstratie van racisme op de televisie, bij de intocht van Sinterklaas. En daar kijken ook honderdduizenden kinderen naar. Er mag heus wel iets tegenover zo’n demonstratie staan. En kinderen kunnen echt wel wat hebben.

    – Maar het is een ding van de Randstad!

    Gisteren was er alsnog een anti-zwartepieten-demonstratie in Dokkum. Ik hoorde op de radio iemand uit Dokkum zeggen dat die demonstranten maar in Amsterdam of in Rotterdam moeten blijven, want ‘dit is Dokkum’.
    Maar er gelden in Dokkum natuurlijk geen andere regels dan in de Randstad. Ook is het gek om te horen dat men zich daar nu distantieert van de Randstad, terwijl doorgaans de teneur toch is dat men vindt dat de Randstad zich zo afzijdig houdt van het Noorden. Wat wil je nou? Zullen we maar gewoon accepteren dat Sinterklaas en Piet net zo veel van het Noorden zijn als van het Westen? Het klinkt als een vlucht naar achteren, om dit onderscheid nu op te werpen. Ik geloof er in ieder geval niet in.

    – Dus jij verandert niet van standpunt?

    Nee. Ik heb echt nog geen enkel steekhoudend argument gehoord in deze discussie waardoor ik van gedachte ben veranderd, hoeveel ik ook over me heen heb gekregen. Schelden laat me koud, en wanneer persoonlijk worden of blèrt vanaf anoniem twitteraccount ga je lekker op block. Verder geef ik altijd antwoord.

    – En denk je dat ik door dit stuk te lezen echt van gedachten verander?

    Ik schrijf mijn stukjes niet om mensen in hun denkbeelden te bevestigen. Als je anders over Zwarte Piet dacht dan ik, maar wel tot hier bent gekomen, dan is er wel een kans dat je van gedachten verandert. Het betekent in ieder geval dat je je ergens in verdiept en er over nadenkt. Afgaand op de reacties die ik op Twitter kreeg, doet lang niet elke pro-Zwarte-Pieter dat.

    Maar ik maak me geen illusies; dertig jaar na Gerda Havertong zijn er nog steeds zeer fanatieke aanhangers van blackfacing. Ik begrijp de weerstand die de slogan ‘Zwarte Piet is racisme’ oproept, maar ik ben er van overtuigd dat het niet anders kan. En gelukkig begint er nu langzaam iets te veranderen. Maar dat gaat helaas niet vanzelf.

    Het is nodig om de Zwarte-Piet figuur te laden: Zwarte Piet is racisme.

    Ik wens je een heel fijn Sinterklaasfeest!